In the Realm of Aeolus: Weathering Streymoy in Gregorius Möller’s Declamatio (1751): Í ríki Aeolusar: Veðurbarda Streymoy í “Declamatio” (1751) eftir Grækaris Müller

Abstract

This article examines Gregorius Petri Möller’s Declamatio on Streymoy, delivered at Regensen in Copenhagen in 1751. It is one of the earliest post-medieval works devoted to the topic of the Faroe Islands and among the very few authored by a person native to the islands. Though dismissed as a poor source for the history and culture of the islands in earlier scholarship, the declamation gains significance when read in its original pedagogical and rhetorical context. Rather than presenting Faroese culture or economy, Möller employs mythological allusion and rhetorical copia to “weather” Streymoy, turning the island into a stage for display of epideictic oratory. The text exemplifies how Latin training in mid-eighteenth-century Copenhagen enabled students from even the most remote parts of the Danish kingdom to participate in a cosmopolitan culture of oratory. More than a description of place, it demonstrates the continuing power of Latin to shape identity, confer mobility, and sustain the classical tradition. An English translation of Möller’s text, the first into any language, is included as an appendix.

Úrtak

Henda greinin kannar “Declamatio” t.e. lærd framløga um Streymoy, eftir Grækaris Müller, skrivaður Gregorius Petrus Möller, sum hann legði fram á Garði í Keypmannahavn í 1751. Deklamatiónin er ein av elstu tekstunum eftir miðøld um eitt føroyskt evni og millum tær fáu, sum eru skrivaðar av einum haðani. Hóast eldri gransking hevur mett framløguna sum vánaliga keldu til søgu og mentan í oynni, fær deklamatiónin ein annan týdning, tá hon verður lisin í sínum upprunaliga pedagogiska og retoriska høpi. Heldur enn at lýsa føroyska mentan ella búskap, ger Grækaris Streymoy til pall fyri epideiktiska tungusnild ella klassiska mentan, har hann, fyri at lýsa veðrið í oynni, brúkar retoriskt copia og mytologiskar tilsipingar. Teksturin er dømi um, hvussu undirvísing í latíni á universitetinum í Keypmannahavn mitt í átjandu øld gjørdi studentar frá fjarskotnastu pørtunum av danska ríkinum førar fyri at taka lut í kosmopolitisku røðumentanini. Heldur enn at bara lýsa eitt pláss, vísir deklamatiónin áhaldandi megina í latíni til at mynda samleika, gera flytføri møguligt og halda klassisku siðvenjuni uppi. Ensk týðing av tekstinum hjá Müller, tann fyrsta til nakað annað mál, er við sum fylgiskjal.