Fróðskaparrit - Faroese Scientific Journal
Faroese Scientific Journal is an annual journal with scientific articles from and about the Faroe Islands and Faroese issues. The journal spans all scientific fields with articles in Faroese (mostly Humanities and Social Sciences) or English (Natural and Life Sciences). From 1952-2021 Fróðskaparrit was published in an annual printed volume. From volume 67/2021 onwards the journal is no longer published in a printed version. All articles are available open access on this site.
Toward an Acoustic Description of Faroese long and short Monophthongs
The aim of this study is to examine and compare the monophthongs of the Faroese dialects of Norðurstreymoy, Eysturoy, Vágar (North-West Faroese), Klaksvík (North-East Faroese), Tórshavn (Central Faroese), and Suðuroy (Southern Faroese) as produced by 25 female and 16 male speakers auditorily and acoustically. The analysis focuses on stressed monophthongs embedded in nonsense words. Target vowels were presented orthographically in the frame bVb for long vowels and bVbb for short vowels. The bVb(b) nonsense words were inserted into the carrier sentence Eg sigi orðið __ nú ´I say the word___ now´. Acoustic measurements are carried out using Praat. Úrtak Endamálið við hesi kanning er at kanna og bera saman einljóðini í málførunum í Norðurstreymoy, Eysturoy, Vágum (útnyrðingsføroyskt), Klaksvík (landnyrðingsføroyskt), Tórshavn (miðføroyskt) og Suðuroy (suðurføroyskt), soleiðis sum tey eru borin fram av 41 heimildarfólkum (25 kvinnum, 16 monnum). Dentur er lagdur á einljóðini í herðingarsterkari støðu í tvætliorðunum bVb fyri long sjálvljóð og bvbb fyri stutt sjálvljóð. Hesi “orð” vórðu sett inn í setningin Eg sigi orðið ___ nú, sum heimildarfólkini skuldu lesa tríggjar ferðir. Ljóðfrøðiligar mátingar vórðu síðani gjørdar við forritinum Praat.
Copyright (c) 2026 Hjalmar Páll Petersen, Lene Mølgaard Jørgensen https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
This article explores fatherhood in the Faroe Islands based on empirical research consisting of interviews with Faroese men in their fifties who are married and have children. It addresses two primary questions: Firstly, how do my respondents describe their childhoods and relationships with their own fathers, and what are the transmissions, continuities, and discontinuities of fatherhood between their generation and their fathers’ generation? Secondly, how do my respondents describe themselves as fathers, and how involved were they when they had young children? My objective is to identify familial attitudes and behaviours that are repeated, transmitted, or modified between two generations of Faroese men who were fathers during two different social periods. The article contributes to discussions about family and gender in the Faroe Islands, and challenges prevailing stereotypes about “older” Faroese fathers. Úrtak Henda greinin kannar faðirskap í Føroyum við støði í empiriskari gransking av samrøðum við føroyskar menn í fimtiárunum, ið vóru giftir og áttu børn. Greinin viðger tveir spurningar: Í tí fyrra vórðu menninir bidnir um at lýsa síni egnu barnaár, viðurskiftini við pápan, hvat teir hava tikið við sær yvir í sín egna pápaleiklut og greiða frá framhaldi og sliti millum millum ættarliðini. Seinni spurningurin bað menninar at lýsa seg sjálvar sum pápar, og hvussu teir tóku lut, tá teir høvdu børn. Endamálið er at skjalfesta hugsanir um endurtiknar, arvaðar ella tillagaðar hugburðir um familjuna í tveimum ættarliðum í tveimum sosialum tíðarskeiðum. Greinin er íkast í orðaskiftið um familju og kyn (gender) í Føroyum og roynir at nýhugsa nakrar ráðandi stereotypar fatanir av føroyskum pápum av “tí gamla slagnum”.
Copyright (c) 2025 Runa Preeti Ísfeld https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Einki hvørvur. Sundur- og samanrenningar í yrkingasavninum Korallbruni (2018) eftir Onnu Maluna Jógvansdóttur. Ein viðgerð við støði í vistgreining (“ecocriticism”) og evnisligari snaring (“new materialism”)
This article examines Anna Malan Jógvansdóttir’s poetry collection Korallbruni (2018) through an ecocritical framework informed by new materialism in literary studies. The poems in the collection explore the dissolution of a body in the sea and the blurring of boundaries between the human and the non-human. Bodily substances transform, disintegrate, enter new connections, become energy, and never fully disappear. Words marking thresholds between different worlds or stratums of life and being – such as “shoreline”, “water surface”, and “skin” – recur throughout the collection. Drawing on Jane Bennett’s concept of “assemblage” (2010) as well as works of Bruno Latour (1993) and Timothy Morton (2010), the article offers an ecocritical analysis of the poems. The theoretical framework is particularly apt, as the poems sensuously depict how a human subject, an “I”, is embedded in networks and ceases to exist as a stable entity. From a literary-historical perspective, the poems reflect a change in the perception of the relationship between humans and the natural environment. Úrtak Greinin viðger yrkingasavnið Korallbruni (2018) eftir Onnu Maluna Jógvansdóttur. Ástøðiliga grundarlagið undir viðgerðini eru hugsanir knýttar at evnisligu snaringini, new materialism, í bókmentagransking. Yrkingarnar í savninum lýsa, hvussu ein kroppur loysist sundur í havinum, og hvussu markið millum menniskjað og aðrar livandi verur kámast. Gøgn í kroppinum broytast, detta sundur, ganga inn í nýggjar samanhangir, verða til orku og hvørva ikki. Orð, sum benda á mørk millum ymsar lívslindir og verur, eitt nú “fjøra”, “vatnskorpa” og “húð”, ganga aftur í savninum. Hugtakið “assemblage” (Bennett, 2010) og hugsanir hjá Bruno Latour (1993) og Timothy Morton (2010) verða brúkt í vistgreinandi kanning av yrkingunum, ið kunnu lesast sum ein samanhangandi frásøgn. Tann evnisliga snaringin hóskar ástøðiliga væl til yrkingarnar, tí tær lýsa sansaliga, hvussu eitt menniskja, eitt “eg”, gongur inn í stórar umhvørvisligar samanhangir og ikki er til sum ein avmarkað eind. Bókmentasøguliga kunnu lýsingarnar í yrkingunum lesast sum ein broyting í fatanini av menniskjans støðu í náttúruni millum aðrar verur.
Copyright (c) 2025 Bergur Djurhuus Hansen https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Hvussu uppliva avvarðandi at eldri heimabúgvandi persónum við demens tørvin á stuðli í gerandisdegnum: Ein kvalitativ kanning
Supporting the growing number of individuals with dementia living at home poses challenges for informal caregivers, healthcare professionals, and service providers. Informal caregivers play a crucial role in enabling these individuals to remain at home, but this responsibility places significant demands on them, emphasizing the need for greater support. This qualitative interview study was conducted in the summer of 2021, inspired by the 2020 Alzheimer’s Association survey. The aim was to explore informal caregivers' daily experiences, with a focus on their support needs and perceptions of available services. Three key themes emerged: (1) the need for more knowledge, (2) improved access to services, and (3) support from social networks. Findings highlighted a strong need for understanding the disease, its progression, and managing behavioural issues. While caregivers’ needs for information, education, and counselling were partially met, peer support groups were notably absent. Caregivers also found services too standardized and not sufficiently tailored to their specific needs, stressing the importance of social networks in providing essential day-to-day support. Úrtak Tað er ein avbjóðing fyri avvarðandi, heilsustarvsfólk og tænastuveitarar at veita stuðul til vaksandi talið av heimabúgvandi persónum við demens. Leikluturin sum avvarðandi kann vera avgerandi fyri, at eldri við demens kunnu halda fram at búgva í egnum heimi. Hetta kann merkja, at avvarðandi koma at kenna øktan tørv á stuðli fyri at kunna liva upp til henda leiklut. Ein spurnablaðskanning gjørd fyri Alzheimerfelagið í 2020 kveikti hesa samrøðukanning, ið varð gjørd á sumri 2021. Endamálið við samrøðunum var at kanna upplivingarnar hjá avvarðandi í mun til mettan tørv á stuðli í gerandisdegnum og hvussu hesin tørvur varð nøktaður við verandi tænastum. Greiningin av samrøðunum vísti á trý høvuðstema: (1) tørvur á meiri vitan, (2) tørvur á atgongd til tilboð og tænastur, og (3) at finna stuðul í sosialum trygdarneti. Niðurstøðan vísti, at avvarðandi hava tørv á meiri vitan um demens-sjúkuna, sjúkugongd og handfaring av atferðarbroytingum. Tørvurin á kunning, undirvísing og ráðgeving varð partvíst nøktaður, meðan tørvurin á avvarðandibólkum ikki varð nøktaður. Avvarðandi upplivdu, at tilboð og tænastur vóru ov standardiserað, og tí ikki nøktaðu tørvin hjá tí einstaka til fulnar. Sosiala trygdarnetið hevði stóran týdning í gerandisdegnum.
Copyright (c) 2025 Sára Skylv Reinert, Elisabeth Anthoniussen https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
An investigation of genetic fecundity variants in Faroese sheep
Several genes have variants that impact fecundity in mammals. We sequenced parts of some genes with internationally known high-fecundity variants in sheep from the northern Faroese islands. No known variant was found. Other variants were found, but none could be linked to twin/multiple births. This was further investigated using 362 ewes from four flocks and a genotyping array containing 51,646 ovine SNPs. We previously used these data to show that the genetic distance among the animals were clearly related to geography (as islands). When analysing genetic variations against fertility (measured as present and historical single or multiple births), only a single SNP showed statistical significance, and this was located outside any known coding region. When the four flocks were individually analysed, a few SNPs showed statistical significance in one flock, but not in other flocks. This strongly indicated that the hits were random and not functionally linked to high fertility. Thus, we were not able to find any gene or genome region that could be linked to high fertility or fecundity in Faroese sheep. Úrtak Fleiri ílegur hava avbrigdir, ið hava ávirkan á fruktabærið hjá súgdjórum. Vit sekvenseraðu nakrar ílegur, sum í øðrum londum eru kendar fyri at hava avbrigdir, ið kunnu setast í samband við høgt fruktabæri, fyri at vita, um tær eisini vóru í seyði í norðara parti av Føroyum. Ongar av hesum frukta-bærisavbrigdum vórðu funnar í føroyska seyðinum. Onnur avbrigdir vóru tó funnin, men eingi av teimum kundu knýtast at fleirlembum. Vit kannaðu eisini 362 ær úr fýra høgum í Føroyum, har vit nýttu eitt íleguúrval (genotyping array) við 51.646 seyðavbrigdum (Single Nucleotide Polymorphisms, SNPs). Vit hava áður brúkt hesar dátur til at vísa, at arvafrøðiliga fjarstøðan ímillum seyðin er týðiliga knýttur at, hvørjari oyggj seyðurin kemur úr. Tá arvaligi munurin varð samanborin við fruktabæri (núverandi og søguligar ein- og fleirlembur), var tað bert eitt avbrigdi, sum var hagfrøðiliga týðandi, men hetta avbrigdið var uttan fyri nakað kent proteinkotandi øki. Tá ærnar í hvørjum av teimum fýra høgunum vórðu samanbornar sínámillum, vóru tað nøkur fá avbrigdi, sum vóru hagfrøðiliga týðandi í einum haga, men sum ikki vóru tað í hinum høgunum. Hetta er ein sterk ábending um, at hesin munurin er tilvildarligur, og hevur ikki veruligt samband við fruktbærið hjá føroyska seyðinum. Sostatt funnu vit onga ílegu ella íleguøki, sum kann setast í samband høgt fruktabæri ella lambatal hjá føroyskum seyði.
Copyright (c) 2025 Eva K. Hansen, Jens Ivan í Gerðinum, Dag Inge Våge, Svein-Ole Mikalsen https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
In the Realm of Aeolus: Weathering Streymoy in Gregorius Möller’s Declamatio (1751)
This article examines Gregorius Petri Möller’s Declamatio on Streymoy, delivered at Regensen in Copenhagen in 1751. It is one of the earliest post-medieval works devoted to the topic of the Faroe Islands and among the very few authored by a person native to the islands. Though dismissed as a poor source for the history and culture of the islands in earlier scholarship, the declamation gains significance when read in its original pedagogical and rhetorical context. Rather than presenting Faroese culture or economy, Möller employs mythological allusion and rhetorical copia to “weather” Streymoy, turning the island into a stage for display of epideictic oratory. The text exemplifies how Latin training in mid-eighteenth-century Copenhagen enabled students from even the most remote parts of the Danish kingdom to participate in a cosmopolitan culture of oratory. More than a description of place, it demonstrates the continuing power of Latin to shape identity, confer mobility, and sustain the classical tradition. An English translation of Möller’s text, the first into any language, is included as an appendix. Úrtak Henda greinin kannar “Declamatio” t.e. lærd framløga um Streymoy, eftir Grækaris Müller, skrivaður Gregorius Petrus Möller, sum hann legði fram á Garði í Keypmannahavn í 1751. Deklamatiónin er ein av elstu tekstunum eftir miðøld um eitt føroyskt evni og millum tær fáu, sum eru skrivaðar av einum haðani. Hóast eldri gransking hevur mett framløguna sum vánaliga keldu til søgu og mentan í oynni, fær deklamatiónin ein annan týdning, tá hon verður lisin í sínum upprunaliga pedagogiska og retoriska høpi. Heldur enn at lýsa føroyska mentan ella búskap, ger Grækaris Streymoy til pall fyri epideiktiska tungusnild ella klassiska mentan, har hann, fyri at lýsa veðrið í oynni, brúkar retoriskt copia og mytologiskar tilsipingar. Teksturin er dømi um, hvussu undirvísing í latíni á universitetinum í Keypmannahavn mitt í átjandu øld gjørdi studentar frá fjarskotnastu pørtunum av danska ríkinum førar fyri at taka lut í kosmopolitisku røðumentanini. Heldur enn at bara lýsa eitt pláss, vísir deklamatiónin áhaldandi megina í latíni til at mynda samleika, gera flytføri møguligt og halda klassisku siðvenjuni uppi. Ensk týðing av tekstinum hjá Müller, tann fyrsta til nakað annað mál, er við sum fylgiskjal.
Copyright (c) 2026 Jonas Wellendorf https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
The drifter that came in from the cold: First record of Sthereus ptinoides (E.F.Germar, 1823) (Coleoptera: Curculionidae) in Europe
The weevil Sthereus ptinoides is reported as a new record for the Faroe Islands as well as Europe. The species develops in sea-water soaked driftwood and is apparently distributed from far-east Russia to Europe in logs drifting in the ocean currents. Úrtak Í hesi greinini verður boðað frá fyrstu skráseting av rekatrantinum Sthereus ptinoides, bæði í Føroyum og í Evropa. Hetta klukkuslagið mennist í vatndruknaðum rekaviði, sum helst er komið til Føroya úr eystara parti av Russlandi.
Copyright (c) 2025 Agnes-Katharina Kreiling, Leivur Janus Hansen, Jan Pedersen https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
This article is about the origin and meaning of the word ruðul. The word is only known from the song Sildavalsurin, which is a well-known Faroese party song written by Poul Arni Joensen (1920˗2011) and Oskar Hermannsen (1920˗1995) in the 1950s. The meaning is ‘chaos’. Here the view is put forward that the authors have made the word for the occasion. The first part of the composition ruðuleiki will also be discussed, and the conclusion is that ruðuleiki is probably composed of ruðul+leiki and should therefore have two ls. The verbs ryðja and hrynja will also be briefly discussed. Úrtak Henda grein snýr seg um uppruna og merking av orðinum ruðul. Orðið er bara kent úr Sildavalsinum, sum er ein vælkendur føroyskur veitslusangur eftir Poul Arna Joensen (1920-2011) og Oskar Hermannsen (1920-1995) frá 1950’unum. Merkingin er ‘ruðuleiki, hurlivasi’. Her verður tann áskoðan sett fram, at høvundarnir hava gjørt orðið til høvið. Eisini verður fyrri liður í samansetingini ruðuleiki umrøddur, og niðurstøðan er, at ruðuleiki helst er sett saman av ruðul+leiki og skal tí hava tvey l. Eisini verða sagnorðini ryðja og hrynja stutt umrødd.
Copyright (c) 2025 Jógvan í Lon Jacobsen https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
A species inventory on the island of Koltur: Setting the baseline for long-term monitoring
A species inventory was conducted on the island of Koltur (Faroe Islands) between 2019 and 2024, serving as a baseline for future monitoring of the terrestrial ecosystem of the island. The resulting species checklist is presented here. The inventory focussed on terrestrial species of birds, plants and invertebrates and resulted in a total of 519 species recorded from the island since 2019. Among those, 56 were birds, 146 plants, and 316 invertebrates, mainly insects. A high number of invertebrates were new records for Koltur (242) as well as for the Faroe Islands in general (49). Úrtak Margfeldið í Koltri var kannað árini 2019 til 2024. Kanningin er grundarlagið fyri framtíðar kanningum, sum fara at vísa, hvussu vistskipanin á oynni fer at broytast. Høvuðsdentur var lagdur á fugl, plantur og ryggleys dýr á landi. Tilsamans vóru 520 sløg skrásett í oynni hesi árini; 56 fuglasløg , 146 plantusløg og 318 sløg av ryggleysum dýrum. 242 av hesum ryggleysu dýrunum eru ongantíð fyrr skrásett í Koltri, og 49 eru nýggj fyri Føroyar.
Copyright (c) 2025 Agnes-Katharina Kreiling, Jón Aldará, Kolbrún í Haraldsstovu, Hans Jørgen Andersen, Oliver Bechberger, Moritz Fahldieck, Vladimir I. Gusarov, Michael Haas, Jógvan Fróði Hansen, Jostein Kjærandsen, Thomas Kompa, Karl A. Thomsen, Birna V. Trygvadóttir Fjallstein, Mark Welch, Bjørn Patursson, Leivur Janus Hansen https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Praktikvejlederens primære opgave i læreruddannelsen. – Et Mixed-methods studie blandt lærerstuderende på Færøerne
This study focuses on the role of the internship supervisor in Faroese teacher education. On paper, the supervisor is both a primary school teacher and a teacher educator making this dual task problematic. In order to get a nuanced insight into the supervisor's primary contribution to teacher training, we supplemented an extensive questionnaire survey (n=2823) among Nordic student teachers in 2019/2020 and 2021/2022 with in-depth interviews with five Faroese student teachers in their final year of study. The mixed method study shows that the internship supervisor task is not well defined, but that most Faroese supervisors position themselves as primary school teachers, who use most of the supervision time to observe, evaluate and guide the students in relation to their teaching and classroom management competence. The task of building a bridge between the university discourse/primary school discourse and theory/practice is far less visible. The study also showed that Faroese student teachers do not expect theory/practice linkages to be part of internship supervisors' area of ​​responsibility and expertise. ÚRDRAG: Kanningin varpar ljós á tann leiklut, ið starvslæruvegleiðarin hevur í føroysku læraraútbúgvingini. Á pappírinum er starvslæruvegleiðarin bæði ein fólkaskúlalærari og ein læraraskúlalærari, og henda dupult-uppgáva er ikki einføld at útinna. Fyri at fáa neyvt innlit í ta uppgávu, ið starvslæruvegleiðarin loysir í samlaðu læraraútbúgvingini, hava vit tvinnað eina stóra spurnablaðakanning (n=2823), ið var framd millum læraralesandi í øllum norðurlondum í 2019/2020 og 2021/2022, saman við eini viðtalskanning, har fimm føroysk læraralesandi á fjórða árgangi tóku lut. Kanningin vísti, at starvslæruvegleiðarauppgávan er ikki neyvt lýst, men at ein meiriluti av vegleiðarunum fata seg sum fólkaskúlalærarar, hvørs uppgáva er at eygleiða og eftirmeta tann læraralesandi, og at geva honum ráð í mun til undirvísing og floksleiðslu. Kanningin vísti harumframt, at starvslæruvegleiðarar sum heild nýta avmarkaða orku at vísa tí lesandi á sambandið millum ávikavist ástøði/praksis og læraraútbúgving/fólkaskúla. Læraralesandi sýnast heldur ikki at hava ta fatan, at starvslæruvegleiðarar hava skyldu at gera sambandið millum akademiskan lestur øðrumegin og gerandisdagin í skúlanum hinumegin til eitt umráðandi og afturvendandi kjakevni í starvslærutíðini. ABSTRAKT: Denne undersøgelse sætter fokus på praktikvejlederens rolle i den færøske læreruddannelse. På papiret er vejlederen både en folkeskolelærer og en læreruddanner – og denne dobbeltopgave er ikke uproblematisk. For at få et nuanceret blik på praktikvejlederens primære bidrag i den samlede læreruddannelse, har vi suppleret en omfattende spørgeskemaundersøgelse (n=2823), som blev foretaget blandt nordiske lærerstuderende i 2019/2020 og 2021/2022, med dybdegående interviews med fem færøske lærerstuderende på sidste studieårgang. Undersøgelsen viser, at praktikvejlederopgaven er ikke veldefineret, men at de fleste færøske vejledere positionerer sig som folkeskolelærere, som anvender det meste af vejledningstiden på at observere, evaluere og guide studenterne i forhold til deres undervisnings- og klasseledelseskompetence, mens opgaven at bygge bro mellem henholdsvis universitetsdiskursen/folkeskolediskursen og teori/praksis er langt mindre synlig. Undersøgelsen viser derudover, at færøske lærerstuderende har ikke nogen forventning om, at tydeliggørelsen af teori/praksis-sammenhængen skal høre til praktikvejlederes ansvars- og ekspertiseområde.
Copyright (c) 2025 PhD in educational sciences https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Bara tey, sum elska-elska at lesa, gera tað – Lesing og lesivanar hjá føroyskum børnum
The article describes the reading habits of Faroese children in 4th, 6th, and 9th grades during their leisure time. The results are based on two studies, a qualitative interview study and a quantitative survey on the same subject. The main findings of the studies show that only one-quarter of Faroese children read regularly in their free time, while approximately 65 % read rarely or never. Reading decreases with age, as more children in 4th grade read compared to those in 6th and 9th grades. The qualitative study, which provides insights into the quantitative results, reveals that Faroese children’s reading habits vary greatly and are influenced by several factors. Teachers, particularly teachers in Faroese, and parents, especially mothers, have a significant impact on whether children read. Additionally, the study shows that children have a positive attitude towards other children who read, but reading is not a topic that children frequently discuss among themselves. It is important that books are interesting and age-appropriate. The children expressed a preference for reading printed books over digital media. Regarding language, they read most in Faroese, followed by English, and least often in Danish. Úrtak Greinin lýsir lesivanar í frítíðini hjá føroyskum børnum í 4., 6., og 9. flokki. Úrslitini byggja á tvær kanningar, eina kvalitativa samrøðukanning og eina kvantitativa spurnakanning um sama evni. Høvuðsniðurstøður í kanningunum eru, at bara ein fjórðingur av føroyskum børnum lesa javnan í frítíðini, meðan umleið 65 % lesa sjáldan ella ongantíð. Lesingin minkar við aldrinum, tí tað sæst, at fleiri børn lesa í 4. flokki enn í 6. og 9. flokki. Úrslitini vísa, at lesivanar hjá børnum eru sera ymiskir, og at ymsir faktorar ávirka lesingina. Lærarar, serliga føroysklærarin, og foreldur, serliga mammurnar, hava stóra ávirkan á, um børnini lesa. Somuleiðis vísir kanningin á, at børn hava jaligan hugburð til onnur børn, sum lesa, men lesing er ikki nakað børn tosa nógv um sínámillum. Úrslitini vísa eisini, at tað hevur týdning, at bøkur eru áhugaverdar og hóskandi fyri at vekja lesihug. Børnini siga, at tey vilja lesa í pappírsbókum heldur enn á talgildum miðlum, og at tey oftast lesa á føroyskum, síðani á enskum og minst á donskum.
Børn, lesing, lesivanar, frítíð, tilfar, mál, føroysk(t).
Copyright (c) 2025 Sissal Maria Rasmussen, Lydia Didriksen, Turið Kjølbro https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Løgtingið og tingnevndirnar: stovnslig eyðkenni og politiskt virksemi
A typical distinction for parliaments in parliamentary systems is between a “working” or “debating” parliament. In a “working parliament” the parlia-mentary committees play a vital role. Nevertheless, there still might be differences in the ways committees work. Committees can function as tools for parliament to strengthen the position towards government, function as arenas for partisan competition, or as options for individual MPs to make agreements on allocations of distributional benefits. The expectation is that especially the institutional and partisan explanations apply. Based on information about institutional settings and a selection of activity data, the article investigates the committee system in the Løgting, including when institutional, partisan, and/or distributional characteristics apply. The investigation shows that the committee system in the Løgting adheres to characteristics for a “working parliament” and that a substantial part of the meetings take place in committees but unevenly divided between the committees. Although, the committees have institutional and partisan characteristics, the conditions for partisan behaviour seem stronger. Yet, the oversight committees have stronger institutional charac-teristics but conditioned by limited administrative support in general. For some committees, additional influence from the distributional model is worth considering. Úrtak Ting í skipan við tingræði kunnu virka sum mest “arbeiðandi” ella mest “kjakandi” ting. Í einum “arbeiðandi tingi” hava tingnevndirnar ein týðandi leiklut, men kunnu virka á ymiskan hátt. Tær kunnu virka sum amboð hjá tinginum at styrkja sær støðuna mótvegis stjórnarvaldinum, virka sum pallar fyri flokspolitiska kapping og/ella sum amboð hjá einstøkum tingfólkum til at gera avtalur um býtisfyrimunir. Væntanin er, at serliga stovnsfrágreiðingin og flokspolitiska frágreiðingin hava týdning. Við støði í stovnsligum eyðkennum og einum úrvali av politiskum virksemi verður tingnevndarskipanin í Løgtinginum kannað, íroknað í hvørjum føri stovnslig, flokspolitisk ella einstaklingabýtis-politisk eyðkenni eru galdandi fyri tingnevndirnar. Kanningin vísur, at tingnevndarskipanin er skipað sambært vanligum eyðkennum fyri “arbeiðandi ting”, og at ein týðandi partur av virkseminum fer fram í tingnevndunum. Tingnevndirnar eru tó ikki javnt virknar, men hava sum heild stovnsligar og flokspolitiskar fortreytir at virka eftir, tó eru fortreytirnar fyri flokspolitikk sterkari. Serliga eftirlitsvirksemið hevur stovnslig eyðkenni, men umsitingarliga orkan er sum heild sera avmarkað. Fyri einstakar tingnevndir eru eisini ábendingar um einstaklinga býtispolitisk eyðkenni.
Copyright (c) 2025 Hallbera West https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Fororð Tað, sum kveikti tankan til hetta serritið, er tann týdningur, sum menniskjarættindi hava sum grundarlag undir rættvísi, rættlæti, trivnað hjá borgarum og hvussu skipanir virka í føroyska samfelagnum. Serstakliga hava kanningar av menniskjarættindum við sær verju av viðkvæmum bólkum í samfelagnum. Okkara endamál við hesum serriti er at greina menniskjarættindi og útvega vitan, sum kann fremja tilvitsku og lærdóm, rættvísi og samfelagsábyrgd, og hava við sær neyðugan politikk ella lógarbroytingar. Men allar hugsanir um menniskjarættindi, sum áseta reglur ella fyrimyndir, eru umstríddar og skapa av sonnum ósemju, tí royndin at verkseta menniskja-rættindi hevur við grundleggjandi etisk, mentanarlig og religiøs viðurskifti at gera, sum ikki almenn semja er um: Hvat er eitt rættvíst samfelag? Hvat er eitt tignarligt lív? Hvørja ábyrgd hevur staturin mótvegis tí einstaka? Og hvørji eru mørkini millum menniskjarættindi og skyldurnar hjá menniskjanum?
Copyright (c) 2024 Erika Anne Hayfield, Heini í Skorini https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Editorial Our inspiration for this special issue relates to the significance of human rights as fundamental to justice, fairness, the wellbeing of citizens and the functioning of systems in Faroese society. In particular, the implication of studying human rights involves the protection of vulnerable groups in society. Our aim with this special issue is to analyse human rights and generate knowledge which can help promote awareness and education, justice, accountability and lead to necessary policies or legal reforms. However, all normative deliberations on human rights are contested and bound to trigger disagreement, because the struggle to realise human rights relates to fundamental ethical, cultural and religious questions without universal agreement: What is a just society? What is a good life in dignity? What is the responsibility of the state vis-à-vis the individual? And what are the boundaries between human rights and human obligations?
Inclusive education as human rights for immigrant students in Faroese compulsory schools – a desktop study of Faroese policy documents and current Faroese research in the field
The desktop article studies the status quo regarding the inclusion of immigrant children in Faroese compulsory schools as a human rights issue through analysis of policy documents, relevant official documents and Faroese research in the field of inclusive education for the target demographic. Using content analysis, an attempt is made to study whether the policies are socially just, equitable and fall within the human rights of immigrant children to equitable access to education. The policies are evaluated using the language orientation framework (Ruiz, 1984) to elicit the policy stance towards immigrant children. Existing research on Faroese educational policies for inclusion in education is used to determine if fit-for-purpose educational measures exist for immigrant children to learn Faroese, fulfil learning outcomes and integrate into the society while retaining their own first language and culture. It appears that language-as-problem dominates policy stance, and its implementation without consideration for the human rights of these children has potential implications for their integration and their becoming meaningful, full-fledged members of Faroese society. Úrtak Í greinini verður inklusjón sum mannarættindi hjá tilflytarabørnum í føroyska fólkaskúlanum kannað. Kanningin umfatar greining av útbúgvingarpolitiksskjølum, viðkomandi almennum skjølum og føroyskari gransking um inkluderandi útbúgving fyri hesar tilflytaranæmingar. Við støði í innihaldsgreiningum verður roynt at kanna, hvørt politikkurin er sosialt grundaður, rættvísur og lýkur mannarættindakravinum hjá tilflytarabørnum um rættvísa atgongd til útbúgving. Politikkurin er eftirmettur við støði í karminum um málstøðu (language orientation) (Ruiz, 1984) til tess at fáa støðuna hjá tilflytarabørnum fram í ljósmála. Gransking, sum fevnir um føroyskan útbúgvingarpolitikk og inklusjón í útbúgving, er nýtt til at gera av, hvørt hóskandi útbúgvingarmál eru til taks hjá tilflytarabørnum at læra føroyskt, lúka læruúrtøkur og fella inn í samfelagið, samstundis sum tey varðveita sítt egna móðurmál og mentanina í upprunalandinum. Úrslitini benda á, at sjónarmiðið mál-sum-trupulleiki (language-as-problem), er ráðandi, og útinningarstigið ikki hevur fyrilit fyri, at mannarættindastøðan hjá børnunum hevur møguligar avleiðingar fyri integrasjónina í føroyska samfelagið og teirra møguleikar at gerast týðandi, fullbúnir limir í føroyska samfelagnum.
Copyright (c) 2024 Kalpana Vijayavarathan-R. https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Pro-life, Pro-Choice and everything in between: A quantitative study of popular attitudes on abortion in the Faroe Islands
Having debated the rights of sexual minorities for two decades, the question of abortion is increasingly emerging as a new fault line in Faroese politics. In spring of 2024, the Faroese Parliament rejected the legalisation of free abortion by the slimmest margin possible, and civil society NGOs are spearheading “pro-choice” and “pro-life” campaigns. But how does the Faroese voter relate to the question? Who supports and who opposes the legalisation of free abortion before week twelve? On the basis of a quantitative survey conducted in November 2022, this article examines public opinion on abortion legislation and what demographic and personal factors predict abortion attitudes. While it is not possible to present conclusive evidence on the basis of one single study, the findings indicate that the Faroese public is divided on the issue. Furthermore, there is a positive correlation between pro-life attitudes and the importance of religion as well as right-wing attitudes, while centre-periphery tensions are also visible. However, and in contrast with international surveys in the cross-national literature on abortion and public opinion, the survey finds no difference between men and women, and educational level does not predict abortion attitudes either. Finally, when examining the role of age, the generation between 30-44 years proves most likely to oppose the legalisation of abortion on demand. Úrtak Eftir at hava kjakast um rættindi hjá seksuellum minnilutum í tvey áratíggju er ósemjan um abort ella fosturtøku vorðin alsamt sjónligari í føroyskum politikki. Á vári í 2024 atkvøddi ein tepur meiriluti ímóti nýggjari lóg, sum loyvir fríari fosturtøku, samstundis sum felagsskapir stríðast bæði fyri og ímóti rættinum til abort. Men hvat hugsar føroyski veljarin um hendan spurning? Hvør er fyri og hvør er ímóti fríari abort áðrenn 12. viku? Við støði í kvantitativari kanning frá november 2022 kannar hendan greinin almennan hugburð til abort og hvørji demografisk og persónlig viðurskifti mynda hugburð til hendan spurning. Uttan at draga ov greiðar niðurstøður við støði í einstøkum kanningum geva úrslitini ábendingar um, at føroyskir veljarar eru sera ósamdir. Hagfrøðiliga finst ein signifikantur samanhangur millum átrúnað, høgravendan hugburð og mótstøðu ímóti fríari abort, samstundis sum munirnir millum miðstaðarøkið og økini kring landið eisini eru sjónligir. Men í andsøgn til gransking aðrastaðni finst eingin signifikantur munur á monnum og kvinnum, og útbúgving hevur heldur ongan týdning. Viðvíkjandi aldri er aldursbólkurin millum 30 og 44 ár í størri mun ímóti fríari abort samanborið við aðrar aldursbólkar.
Copyright (c) 2024 Heini í Skorini, Herit Albinus https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
"The Faroe Islands handle this themselves”: The convergence of bodily and national autonomy in abortion rights discussions
Faroese abortion legislation is subject to CEDAW’s (Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women) regular reports and has in the last two decades faced criticism for its failure to secure sufficient abortion rights. In this article we analyse international deliberation of the Faroese abortion legislation, where national autonomy as an ideal seemingly outweighs the right to bodily autonomy as a human right. Conducting a concept-oriented critique of how abortion rights are discussed in the convergence of these discourses of autonomy, we emphasise the limitations of arguing for bodily autonomy in relation to abortion rights as a human right. But we also argue that the rhetorical performance of statehood should be scrutinised when it reflects a problematic conception of the right to self-government where national statehood trumps reproductive citizenship. Rather than deliberating the circumstances under which reproductive rights are managed in the Faroe Islands, international attention to the Faroese case becomes an opportunity to underscore that “the Faroe Islands handle this themselves". This article sheds light on both the foundation underpinning a human rights perspective on abortion rights and on the Faroese situation. Úrtak Viðkomandi føroysk viðurskifti vera viðgjørd í frágreiðingunum hjá CEDAW (Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women) um danska kongaríkið og føroyska abortlóggávan hevur sostatt seinastu tvey áratíggjuni fingið ábreiðslu fyri ikki at tryggja abortrættindi í nøktandi mun. Í hesi grein greina vit altjóða viðgerðina av føroysku abortlóggávuni og hvussu tjóðskaparligt sjálvræði sum ideal verður sett hægri enn kropsligt sjálvræði sum menniskjarættindi. Gjøgnum eina hugtakslýsing av hvussu abort verður viðgjørt í hesi samanrenning av sjálvræðisdiskursum, leggja vit dent á hvørjar avmarkingar eru í samband við at grundgeva fyri nær abortrættindi eru menniskjarættindi. Men grundgivið verður eisini fyri hvussu retoriska framførslan av fullveldisstøðu Føroya vísir eina ivingarsama fatan av rættinum til sjálvstýri har tjóðskaparligt sjálvræåi vinnur á reproduktivum medborgaraskapi: heldur enn at viðgera hvussu reproduktiv rættindi verða tryggjað í Føroyum, so verða altjóða ábreiðslur nýttar sum høvi at undirstrika at “Føroyar taka sær av hesum sjálvar”. Sostatt lýsir greinin bæði grundarlagið undir menniskjarættindaatlitum til abort umframt føroysku støðuna.
Copyright (c) 2024 Turið Nolsøe, Turið Hermannsdóttir https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
The emergence of gender equality legislation in the Faroe Islands: A discursive study
This article concerns the emergence of gender equality legislation and public discourse on gender equality in the Faroe Islands. The article examines which gender equality discourses and underlying gender ideologies are evident in the Faroe Islands. We commence our study in 1980, when public debate on gender equality legislation intensified. Methodologically, we apply critical discourse analysis in our analysis of newspaper articles, interviews, public documents, and parliamentary debates. Taking an island perspective, we examine tensions between being an island context, on the one hand, and being Nordic on the other. Three discourses emerged from our inductive analysis, which relate to certain time-periods: 1) navigating the concept of gender equality in a religious small-island society, 2) gender equality in the context of (Faroese) identity and 3) the (ir)relevance of gender equality in the Faroe Islands. In the discussion, we argue that gender equality ideologies have evolved and transformed over time in constant interaction with Faroese identity, islandness, and the outside world. We identify gender equality ideologies of traditionalism, religious essentialism, and egalitarianism in our early time period. Subsequently, more recent ideologies of liberal egalitarianism, feminist egalitarianism, neotraditionalism and flexible egalitarianism are identified. Úrtak Greinin snýr seg um, hvussu javnstøðulógin varð til, og um almenna diskursin um kynjajavnstøðu í Føroyum. Greinin viðger hvørjir kynjajavnstøðudiskursar og undirliggjandi kynjahugsjónir eru sjónligar í Føroyum. Viðgerðin strekkir seg fra 1980, tá ið almenni diskursurin viðvíkjandi javnstøðulóggávu øktist. Vit nýta kritiska diskursanalysu til at greina tíðindablaðgreinar, samrøður, almenn skjøl og kjak á tingi. Frá einum oyggjasjónarmiði greina vit spenningin millum oyggjakontekstin øðrumegin og tann norðurlendska kontekstin hinumegin. Í tí induktivu viðgerðini eyðmerkkja vit tríggjar diskursar, ið hvør sær knýta seg at ávísum tíðarskeiðum: 1) naviger-ing av kynjajavnstøðuhugtakinum í einum átrúnaðarligum smáoyggjasamfelag, 2) kynjajavnstøða úr einum (føroyskum) samleikakonteksti, og 3) týdningurin av kynjajavnstøðu í Føroyum. Í kjakinum vísa vit á, at kynjajavnstøðuhugsjónir eru mentar og broyttar yvir tíð í áhaldandi ávirkan millum føroyska samleikan, oyggjakontekstin og tann ytra heimin. Í tí fyrra tíðarskeiðnum eyðmerkja vit hugsjónirnar traditionalismu, átrúnaðarliga essentialismu og egalitarianismu. Í tí seinna tíðarskeiðnum eyðmerkja vit hugsjónirnar liberala egalitarianismu, feministiska egalitarianismu, neotraditionalismu og fleksibla egalitarianismu.
Copyright (c) 2024 Erika Anne Hayfield, Jórun Vágsheyg https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
An account of the conditions of Faroese individuals with a mental illness from the early 1800s to the late 1960s
This paper provides a historic narrative of conditions for Faroese individuals with a mental illness from the early 1800s to 1969. The year 1969 was a landmark, as the Faroe Islands, an archipelago in the North Atlantic Ocean, finally established its own psychiatric ward led by a psychiatrist in collaboration with nurses and other healthcare providers. The narrative presents accounts of life in the Faroe Islands, as well as transportation to and life in asylums abroad. It is contextualised within international conventions on human rights and discussed through the lenses of ethical, nursing and mental healthcare theories. The conclusion emphasises the importance of recognising the unique history of mental health care in the Faroe Island underscoring the continued need to respect the human rights of individuals suffering from mental illnesses. Úrtak Hendan grein er ein søguliga frásøgn um støðuna hjá sinnisjúkum í Føroym frá tíðliga í 1800-talinum og fram til 1969. Hetta árið var ein marknasteinur í Føroyum, tí tá bleiv fyrsta sinnissjúkrahúsið tikið í brúk undir leiðslu av einum psykiatara, og við sjúkrarøktarfrøðingum og øðrum heilsustarvsfólki í starvi. Frásøgnin lýsir støðuna hjá sinnissjúkum, meðan tey vóru í Føroyum, hvussu tey vórðu flutt av landinum, og lívið hjá teimum uttanlands. Teirra støða verður greinað við støði í altjóða menniskjarættindasáttmálum, ástøði um siðfrøði, líðing, sosial viðurskifti og sjúkrarøkt til sinnissjúk. Í niðurstøðuni verður áherðsla løgd á týdningin av at viðurkenna serligu søguna hjá sinnissjúkum í Føroyum. Dentur verður eisini lagdur á týdningin av áhaldandi virðing fyri menniskjarættindunum hjá teimum, sum hava sálarsjúku.
Copyright (c) 2024 Elisabeth O.C. Hall, Jana Mortensen, Annemi Lund Joensen, Susanne Malchau Dietz https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Ræstar hugleiðingar - upprunin til sagnorðið 'ræsa'
In this article the verb ræsa with the meaning ‘let (something) ferment’ is examined. The Faroese word is examined in its Nordic linguistic context and an attempt is made to analyze its linguistic origin. Two possibilities are then discussed: one with the origin in the noun rás, and the other with the origin in the Old Norse hrár (raw) or hræ (cadaver). In addition, the question of homonymy or polysemy will be addressed, i.e. it is assessed whether the three ræsa verbs found in Føroysk orðabók (the Faroese Dictionary) should be listed as a single verb. The work was carried out by examining what the various etymological dictionaries of the neighbouring languages ​​tell us about ræsa and its cognates, and by assessing the phonological and morphological relationships between them. It was concluded that ræsa can be said with reasonable certainty to be a single polysemous word, which at some point in history was derived from the noun rás. The word originates from Proto-Norse, as it appears to have been formed according to Proto-Norse patterns. Úrtak Í hesi grein verður hugt eftir sagnorðinum ‘ræsa’ við merkingini ‘lata ræstna’. Føroyska orðið verður sett í norðurlendskt málsligt høpi, og ein roynd verður gjørd at greina málsøguliga uppruna tess. Tveir møguleikar verða tá viðgjørdir: annar við uppruna í navnorðinum rás, og hin við uppruna í fornnorrønu hrár (ráur) ella hræ (ræ). Haraftrat verður spurningurin um homonymi ella polysemi viðgjørdur, t.e., mett verður um, hvørt tey trý ræsa-sagnorðini, ið eru at finna í Føroyskari orðabók, áttu at verið førd upp undir einum. Arbeiðið varð framt við at kanna eftir, hvat tær ymsu upprunafrøðiligu orðabøkurnar yvir grannamál okkara upplýsa um ræsa og kognatar tess, og við at meta um ljóð- og bendingarviðurskiftini teirra millum. Nátt var fram til, at ræsa við rímiligari trygd kann sigast at vera einstakt polysemt orð, ið einaferð í tíðini er avleitt av navnorðinum rás. Orðið gongur aftur til frumnorrønt, tí tað tykist vera gjørt eftir frumnorrønum leisti.
Copyright (c) 2025 Bjarni Steintún https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
The Teaching of Faroese as a Second Language in Compulsory Schools in the Faroe Islands through the Critical Perspectives of School Leaders and Teachers
Abstract The aim of this qualitative study is to elicit the perspectives of teachers and school leaders on the implementation and enactment of Faroese as a second language (FSL). Data from reports and semi-structured interviews with teachers and school leaders reveal how they have implemented and enacted FSL in Faroes compulsory schools. Their perspectives are analysed using the lens of optimal second language acquisition to describe and critically study the FSL status quo in the Faroe Islands. Findings highlight that first and foremost, the duration and intensity of student exposure to learning FSL appear to pose barriers to language learning. Teachers point out their lack of efficacy in the field and the sparse supply of FSL materials. Teachers with the Master’s diploma in FSL are clear that they have acquired valuable competences to teach FSL and recommend a focused approach to building competence in FSL for their colleagues and the pre-service teachers in teacher education. These results show that a significant challenge lies also in the language learning environment, e.g., the presence of Danish and English in upper secondary schools. Úrtak Endamálið við hesi kvalitativu kanningini er at varpa ljós á sjónarmið hjá lærarum og skúlaleiðarum um, hvussu undirvísing í føroyskum sum annaðmál (FSA) verður framd. Dátur frá frágreiðingum og semi-struktureraðum samrøðum við lærarar og skúlaleiðarar vísa, hvussu FSA er sett í verk í fólkaskúlanum, og hvussu tað hevur hepnast. Fyri at lýsa og granska støðuna hjá FSA í Føroyum kritiskt verða teirra sjónarmið greinað við støði í, hvussu annaðmálsmáltøka á bestan hátt verður framd. Niðurstøðurnar vísa, at forðingarnar hjá næmingum at læra FSA fyrst og fremst eru tíð og intensiteturin í undirvísingini. Lærarar vísa á væntandi førleikar og at ógvuliga lítið FSA-tilfar er tøkt. Lærarar við diplomútbúgvingini í FSA halda seg hava fingið týðandi førleikar í frálæru av FSA, og mæla til at arbeitt verður miðvíst við at byggja upp FSA førleikar hjá øðrum lærarum, læraralesandi og í læraraútbúgvingini. Úrslitini vísa eisini á, at ein týðandi avbjóðing eisini er í málsiga læruumhvørvinum, har enskt og danskt hava stóran leiklut í skúlaverkinum, serliga á miðnámi.
Perspectives of teachers and school leaders on implementation and enactment of FSL
Copyright (c) 2024 Sissal M. Rasmussen, Kalpana Vijayavarathan-R, Helena Kannuberg, Laufey H. Blaasvær https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Abstract In the article, the author suggests interpreting the mountain name *Gríslatindur as an original *Grýtingslíðartindur. In this lies also implicitly that the pass at the top of the mountain has been called *Grýtingslíð, and that the name may contain a vanished mountain name *Grýtingur, norr. Grýtingr. Úrtak Í greinini skjýtur høvundurin upp at tolka fjallanavnið Gríslatindur sum eitt upprunaligt *Grýtingslíðartindur. Harí liggur tískil eisini at líðin ovast í fjallinum hevur verið nevnd *Grýtingslíð, og at tað navnið kann innihalda eitt horvið fjallanavn *Grýtingur, norr. Grýtingr.
Copyright (c) 2024 Eivind Weyhe https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Arvurin eftir Guðruna Sjúrðardóttur og rættarstøðan í Føroyum 1403-1407
Abstract In the article, the proceedings in a legal document from 1407 are compared with the provisions of the Land Law of king Magnus Lawmender from 1274. Furthermore, it is examined to what extent the document supports a hypothesis, which was based on the fragmentary source material from the time before, that the Faroe Islands and Shetland in the time after the establishment of the monarchical form of government in approx. 1280 and up to approx. 1360 was arranged as a special judicial district under Gulathing with traveling lawmen from Norway. It is shown that the letters from 1403-1405, which are reproduced in the document from 1407, are reproduced in thematic order, and that this was done to prepare the case for consideration in another judicial district, after the case had been completed in the Faroese circuit of the judicial district. Together with other hints in the content, the thematic arrangement of the document shows that in the early 15th century both the Faroe Islands and the Shetland Islands were separate circuits in the jurisdiction of the Norwegian Gulathing. Name material in the document provides indirect support for the hypothesis that lawmen from Gulathing also served in Shetland and the Faroe Islands in the 14th century. The document also shows that in 1403 a Shetlander held a high royal office in the Faroe Islands. Úrtak Í greinini verður málsgongdin í einum transskriptabrævi frá 1407 um arv samanborin við ásetingarnar í Landslógini frá 1274. Eisini verður kannað, í hvønn mun brævið stuðlar eini tilgiting, sum er grundað á tað ósamanhangandi keldutilfarið, sum finst úr tíðini frammanundan um, at Føroyar og Hetland í tíðini eftir at kongsstýrisskipan varð sett í verk umleið 1280 og fram til umleið 1360 vóru skipað sum eitt serstakt rættardømi undir Gulatingi við ferðandi løgmonnum haðani. Víst verður á, at brøvini, sum verða endurgivin í transskriptabrævinum og eru frá 1403-1405, verða endurgivin í evnislýsandi raðfylgju, og at hetta er gjørt fyri at fyrireika málið til viðgerð í einum øðrum rættardømi, eftir at tað var liðugt viðgjørt í tí føroyska rættardøminum. Saman við øðrum ábendingum í innihaldinum sýnir tann evnislýsandi skipanin í transskriptabrævinum, at í byrjanini av 1400-talinum vóru bæði Føroyar og Hetland egin rættardømi í Gulatings løgdømi. Navnatilfar í brævinum gevur óbeinleiðis stuðul til tilgitingina um løgmanssamband í 1300-talinum millum Gulating, Hetland og Føroyar. Eisini sýnir brævið, at í 1403 var ein hetlendingur kongligur umboðsmaður í Føroyum.
Copyright (c) 2024 Andras Mortensen https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Um savnskvinnuna Petru Djurhuus og fjøltáttaða arbeiði hennara á savnsøkinum frá síðst í 1920-árunum og fram til 1960-árini
Úrtak Petra Djurhuus er fyrsti føroyingur, sum hevur nomið sær lærdóm innan konservering og savnsarbeiði. Hon varð partur av Føroya forngripagoymslu, tá goymslan varð endurstovnað í 1928, og fekk ein virknan leiklut í nýskipanini og menningini av Forngripagoymsluni. Kortini er hon kám í føroysku savnssøguni. Í hesi grein verður hugt nærri at fjøltáttaða virksemi hennara á savnsøkinum og hugleitt verður um støðu hennara sum kvinna í savnsheiminum hetta tíðarskeiðið. Petra lærdi í Danmark og hevði nógv samstarv og sambond við donsk savnsfólk. Søga hennara verður tí eisini sett í ein størri samanhang, ið snýr seg um kvinnur á donskum søvnum tíðliga í 1900-árunum. Abstract Petra Djurhuus is the first person from the Faroe Islands who gained education within conservation and museum work. She became part of Føroya forngripagoymsla (the Faroese museum) when it was re-established in 1928 og soon became a leading force in the reorganization and development of the museum. Yet Petra Djurhuus is quite absent in the Faroese museum history. The aim of this paper is to examine her diverse work within the field and to reflect on her position as a woman in the museum world at that time. Petra Djurhuus studied in Denmark and had strong ties with colleagues form Danish museums. It therefore offers relevant context to view her story in a larger museal framework focusing on women working at Danish museums in the early 20th century.
Copyright (c) 2024 Margretha Nónklett https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Orðini selur k. og sel h. í føroyskum staðarnøvnum/The words selur k. and sel h. in Faroese place names
Úrtak Í greinini viðger høvundurin navnliðið sel- í føroyskum staðarnøvnum og vísir á at tey kunnu tolkast á tvinnanda hátt: Í nógv flestum førum sipar tað til dýraheitið selur k. ‘kópur/kobbi’, men eitt nú í navninum Selvík kann tað sipa til sel h. ‘summarbeiti til neyt’. Síðan verður navnið Selheyggjur tikið við inn í viðgerðina og tolkað sum ‘heyggjurin á mjólkingarplássinum’. Staðfest verður at sel h. man hava verið nógv minni brúkt enn ærgi h. í eldri føroyskum, tó at bæði mugu hava verið til. Abstract In the article, the author discusses the primary word sel- in Faroese place names and shows that it may be interporeted in two different ways. Most oftenit refers to the animal term selur k. ‘seal’, but in for example the name Selvík it may refer to sel h. ‘summerpasture for cows’. The place name Selheyggjur is discussed and interpreted as the ‘hill of the milking place’. It is determined thatt sel h. most likley has been used less the ærgi h. in older Faroese, evne though both terms must have existed.
“Eg havi væl loyvi at liva”. Náttúrufatanir og vistkritikkur í føroyskum og norðurlendskum barna- og ungdómsbókmentum
The article discusses the conception of nature in Faroese and Nordic children's and young adult literature. Considering the claim that ecocritical literature has taken its permanent place in the literary landscape, reflecting a new identity, that permeates what children and young people read, the article examines how environmental problems, climate change, environmental activism, and the relationship between nature and culture are addressed in a selection of Faroese and Nordic children's and young adult literature. Úrtak Greinin viðger náttúrufatanir í føroyskum og norðurlendskum barna- og ungdómsbókmentum. Við støði í uppáhaldinum, at vistkritiskar bókmentir hava fingið fast pláss í bókmentaliga landslagnum og endurspegla ein nýggjan samleika, ið gjøgnumseyrar tað, sum børn og ung lesa, verður kannað, hvussu umhvørvistrupulleikar, veðurlagsbroytingar, umhvørvisaktivisma og sambandið millum náttúru og mentan verða viðgjørd í einum úrvali av føroyskum og norðurlendskum barna- og ungdómsbókmentum.
Copyright (c) 2025 Paula Gaard, Sanna Andrassardóttir Dahl https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
In political discussions, it is often argued that a certain policy proposal needs to be implemented because human rights demand it. But what does that mean? In most cases attention is not paid to the fact that normally there is no central authority to interpret human rights instruments, as the interpretive authority is dispersed among all the treaty parties according to the principle of sovereign equality. Exceptions to this state of affairs is if, as in the case of the European Convention on Human Rights, the parties have consented to give a court authority to adjudicate conflicts between citizens and the respective state parties. In any case, a legal text needs to be elucidated to decide if some potential policy proposal is in accord with “human rights” or not. The question then becomes, how do you decide concrete cases under these texts? This process of going from authoritative legal texts to practice can be divided into two stages: interpretation and construction. Interpretation is a process that uncovers the linguistic or semantic meaning of a legal text, whereas construction is the process that uncovers the legal meaning or effect of a text. Construction is, thus, very essential for explaining the process of going from an authoritative text to a judicial decision. Unfortunately, the interpretation-construction distinction is given little notice in our legal tradition. Analysis of concrete court cases suffers from this. The article illustrates some of the points regarding this distinction with the recent Faroese case Føroya Reiðarafelag v. Fiskimálaráðið as an example. Úrtak Í politiskum orðaskiftum verður javnan ført fram, at eitt ávíst politiskt uppskot má verða sett í gildi, tí at mannarættindi krevja tað. Men hvat merkir tað? Í flestu førum geva vit okkum ikki far um, at eingin sentralur myndugleiki er at tulka mannarættindaskjøl, tí tulkingarmyndugleikin er spjaddur millum allar sáttmálapartarnar sambært meginregluni um javnstøðu millum luttakandi statirnar. Frávikið frá hesum er, um partarnir, sum í førinum við evropeiska mannarættindasáttmálanum, hava samtykt at geva einum dómstóli heimild at døma í ósemjum millum borgarar og statin sum sáttmálapart. Í øllum førum má ein lógartekstur greinast neyvari fyri at avgera, um møguligt politiskt uppskot er í samsvari við "mannarættindi" ella ikki. Spurningurin verður síðani, hvussu ítøkilig mál verða avgjørd undir hesum tekstum? Hendan tilgongdin við at fara frá autoritativum lógartekstum til praksis kann býtast í tvey stig: tulking og konstruktión. Tulking er ein tilgongd, sum avdúkar málsliga ella semantiska týdningin av einum lógarteksti, meðan konstruktión er tilgongdin, sum avdúkar løgfrøðiliga týdningin ella avleiðingina av einum teksti. Konstruktión er tí alneyðug fyri at greiða frá tilgongdini har farið verður frá einum autoritativum teksti til eina rættarliga avgerð. Tíverri verður lítil áherðsla løgd á skilnaðin millum tulking og konstruktión í okkara rættartraditión. Greining av ítøkiligum rættarmálum er í ov stóran mun merkt av hesum. Greinin lýsir týdningarmestu partarnar í hesum skilnaðinum, har feska føroyska rættarmálið Føroya Reiðarafelag móti Fiskimálaráðnum verður nýtt sum dømi.
Copyright (c) 2024 Kristian Joensen, Jóhan Lamhauge https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Skynsemi, nøgdsemi, takksemi. Náttúrufatanin hjá Mikkjali á Ryggi
Searching for Mikkjal á Ryggi’s conception of nature, this paper analyses four poems from his mature years. It can thus be expected that these poems reflect on a whole life’s observations and experiences, and that mere descriptions have given way for a genuine conception. Mikkjal á Ryggi (1879-1956) was employed as a teacher in the villages of Bøur and Gásadalur 1919-1945. He authored several schoolbooks on geography and biology and wrote nearly 300 poems, including songs, hymns, and ballads. A keen observer and a diligent writer with a clear Christian view of life, his descriptions are always centred around the human beings, the good stories being as important as the biological facts. He warns against greed, overconsumption, and extermination in contrast to prudence, contentment, generosity, and gratitude. The analysed poems show how a Lutheran conception of nature has been applied in a Faroese context. Úrtak Henda grein viðger fýra yrkingar hjá Mikkjali á Ryggi við tí í hyggju at eyðmerkja hansara náttúrufatan. Tær eru allar skrivaðar í búnum árum, tá ið væntast kann, at eygleiðingar og lívsroyndir hava givið grundarlag fyri refleksión, og náttúrulýsing og náttúrufatan ganga hond í hond. Mikkjal á Ryggi, sum var lærari í Bø og Gásadali 1919-1945, skrivaði fleiri skúlabøkur, bæði um landalæru og dýralæru og út við 300 yrkingar, sangir, sálmar og kvæði. Hann var ein gløggur eygleiðari og ein dugnaligur rithøvundur. Menniskjað er altíð í miðdepli í hansara frágreiðingum. Tær góðu søgurnar hava eins nógv at týða og tær lívfrøðiligu sannroyndirnar. Mikkjal dylur ongantíð fyri síni kristnu lívssáskoðan. Hann ávarar móti grammleika, ovnýtslu og avoyðing og tekur heldur fram dygdir sum skynsemi, nøgdsemi, gávumildni og takksemi. Yrkingarnar eru gott dømi um lutherska náttúrufatan í føroyskum jørðildi.
Copyright (c) 2025 Jákup Reinert Hansen https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
...simpulthen barastani so ótrúuliiiiga fitt...
Abstract The topic of this article is the new adverb-suffixes: -ni, -(i)na(r), -nani, -isni, -isna and -sta(ni). Their origin is investigated and their use as augmentatives. Samandráttur Umrødd verða tey nýggju hjáorðaeftirfesti -ni, -(i)na(r), -nani, -isni, -isna og -sta(ni). Víst verður, hvussu tey eru íkomin, og nakað verður sagt um nýtslu teirra, t.e., at tey eru augmentativar.
Lyklaorð: virðismetandi orðmyndan, styrking, grammatikalisering, málbroyting. Keywords: evaluative word-formation, augmentative, grammaticalization, language change.
Copyright (c) 2024 Hjalmar P. Petersen https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Relationships between campus experiences, practice experiences, long-term motivation and turnover intentions among Faroese student teachers
Teacher education comprises subject education, pedagogical studies and training in schools. This complexity is demanding for all teacher training institutions. The present study examines empirical relationships in teacher education in the Faroe Islands. It explores the associations between the relevance of campus pedagogy studies, the integration of theory and practice during field experiences and the provision of personalised support by school practice supervisors. Structural equation modelling is employed to analyse the results of a survey of 105 student teachers and reveals positive links between both the relevance of campus teaching and practice mentors’ integration of theory and student teachers’ long-term motivation. However, no relationship is observed between personalised support from practice mentors and student teachers’ long-term motivation. As anticipated, the relevance of campus teaching, integration of theory by practice mentors, and the level of personalised support are negatively associated with intentions to discontinue teacher education.
Copyright (c) 2023 Eyvind Elstad, Hans Harryson, Knut-Andreas Abben Christophersen, Are Turmo https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0